ارتودنسی فک پایین یک نوع درمان ارتودنسی است که برای اصلاح مشکلات ظاهری و ساختاری فکها استفاده میشود. در این نوع ارتودنسی، تلاش میشود تا با تغییر موقعیت فک پایین، شرایط لازم برای تصحیح مشکلات دندانی و فکی فراهم شود. در ادامه به بررسی ارتودنسی فک پایین میپردازیم.
ارتودنسی فک پایین چیست و چگونه انجام میشود؟
ارتودنسی فک پایین یکی از روشهای درمانی برای اصلاح ناهماهنگیهای دندانی و فکی در فک پایین است. این نوع ارتودنسی زمانی انجام میشود که دندانهای فک پایین نامرتب، شلوغ، جلوتر از حد طبیعی یا عقبتر از فک بالا باشند. هدف اصلی، ایجاد تراز مناسب بین فک بالا و پایین، بهبود زیبایی لبخند و جلوگیری از مشکلات عملکردی مانند جویدن یا صحبت کردن است.
برای انجام ارتودنسی فک پایین، ابتدا متخصص ارتودنسی با معاینه بالینی و تصاویر رادیولوژی، وضعیت فک و دندانها را بررسی میکند. سپس با استفاده از ابزارهایی مانند براکتهای فلزی، سرامیکی یا ارتودنسی نامرئی (اینویزیلاین)، دندانها را بهتدریج در موقعیت صحیح قرار میدهد. مدت زمان درمان بسته به شدت ناهنجاری، سن بیمار و نوع درمان، متفاوت است و بین ۱۲ تا ۲۴ ماه طول میکشد.در ادامه فیلم نمونه کارهای ارتودنسی دکتر نگار حدادی را مشاهده میکنید:
نمونهای از درمان موفق توسط دکتر نگار حدادی
نمونه کار ارتودنسی
مراحل انجام ارتودنسی فک پایین
مراحل انجام ارتودنسی فک پایین با مشاوره اولیه آغاز میشود. در این مرحله، متخصص ارتودنسی وضعیت فک و دندانها را بررسی کرده و سابقه پزشکی بیمار را دریافت میکند. سپس با انجام عکس برداری (مانند OPG و سفالومتری) و قالبگیری از دندانها، اطلاعات دقیقی برای برنامه ریزی درمان فراهم میشود. این اطلاعات به بهترین متخصص ارتودنسی کمک میکند تا نوع ناهنجاری و شدت آن را بهدرستی ارزیابی کند.
در مرحله بعد، طرح درمان اختصاصی برای بیمار تهیه میشود. این طرح شامل انتخاب نوع ارتودنسی (فلزی، سرامیکی یا نامرئی)، مدت زمان درمان، نیاز احتمالی به کشیدن دندان یا جراحی و مراحل پیشرو است. پس از تایید نهایی، براکتها یا دستگاههای ارتودنسی روی دندانهای فک پایین (و گاهی فک بالا) نصب میشوند. این مرحله ممکن است کمی ناراحتی ایجاد کند، اما بهتدریج بیمار به آن عادت خواهد کرد.
در طول درمان، بیمار باید بهصورت منظم (هر ۴ تا ۶ هفته) برای تنظیم دستگاه ارتودنسی به متخصص مراجعه کند. پس از اتمام مراحل اصلاح موقعیت دندانها و رسیدن به نتیجه مطلوب، براکتها برداشته شده و پلاک نگهدارنده (ریتینر) برای تثبیت وضعیت جدید دندانها استفاده میشود. رعایت این مراحل بهصورت کامل، تضمینکننده یک نتیجه موفق و پایدار در ارتودنسی فک پایین خواهد بود.
اگر میخواهید دندانها و فک پایینتان منظم و متعادل شوند، ارتودنسی فک پایین را زیر نظر دکتر نگار حدادی شروع کنید. همین حالا با شماره زیر تماس بگیرید و وقت مشاوره بگیرید.
علت ناهنجاری های فک پایین چیست؟
برای انجام ارتودنسی فک پایین، از ابزارها و دستگاههای مخصوصی استفاده میشود که بهعنوان “بیت پلاس” یا “اپیگناتیک” نیز شناخته میشوند. این دستگاهها به فرد بیمار کمک میکنند تا فک پایین به مقدار صحیحی جابجا شود و اختلالات فکی و دندانی رفع گردد. همچنین، در برخی موارد، ارتودنسی فک پایین ممکن است به همراه جراحی فک انجام شود تا تا نتیجه بهتری حاصل شود. این درمان توسط ارتودنتیستها با همکاری جراح فک و صورت انجام میشود.
ناهنجاریهای فک پایین که نیاز به ارتودنسی دندان دارد ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شوند. در زیر تعدادی از این عوامل ذکر شدهاند:
عوامل ژنتیک
بسیاری از نواقص فک پایین به دلیل عوامل ژنتیک ایجاد میشوند. یعنی اگر یکی از والدین یا اعضای خانواده ناهنجاری در فک پایین داشته باشند، احتمال دارد که فرزندان نیز با این مشکل برخورد کنند.
عوامل محیطی
عواملی مانند عادات خواب زیاد یا استفاده طولانی مدت از شیرخشک ممکن است بر تشکیل فکها و دندانها تاثیر بگذارند و باعث ناهنجاری فک پایین شوند.
تاثیرات رفتاری
برخی از عادات رفتاری مثل هل دادن زبان به سمت دندانها یا استفاده نادرست ازساختارهای دهانی میتوانند به ناهنجاری فکها منجر شوند.
آسیب و تروما
آسیبها و تروماهایی که به فکها و ناحیه دهانی وارد شوند ممکن است باعث ناهنجاری فک پایین گردند.
عوارض بعد از جراحی
در بعضی موارد، ناهنجاری فک پایین ممکن است ناشی از عوارض بعد از جراحیهای دهان و فک باشد.
با توجه به اینکه شرایط هر فرد ممکن است متفاوت باشد، تشخیص دقیق علت ناهنجاری فک پایین نیاز به مشاوره و ارزیابی توسط ارتودنتیست یا جراح فک و صورت دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد ارتودنسی متحرک این مقاله را بخوانید.
عوارض عدم درمان ارتودنسی فک پایین چیست؟
عدم درمان ارتودنسی فک پایین میتواند عوارض مختلفی برای فرد به همراه داشته باشد. برخی از این عوارض عبارتند از:
- اشکال در فک پایین ممکن است باعث مشکلات و افزایش فشار در منطقه گردن و فک شود. این مشکلات میتوانند به درد ناحیه گردن، ستون فقرات، و حتی سر درد منجر شوند.
- فک پایین ممکن است باعث مشکلات در فرآیند گوارش شود. افراد ممکن است مشکلات در جویدن و بلعیدن داشته باشند.
- در برخی از موارد، ارتودنسی فک پایین میتواند تاثیر منفی بر عملکرد سیستم تنفسی داشته باشد. افراد ممکن است مشکلات تنفسی در زمان خواب یا حتی در برخی فعالیتهای روزمره خود تجربه کنند.
- ناهنجاری فک پایین ممکن است بر شکل و ظاهر صورت و لبهای فرد تأثیر بگذارد. این مشکلات ممکن است احساس ناخوشایندی و عدم اعتماد به نفس را افزایش دهند.
- عدم درمان ارتودنسی فک پایین میتواند منجر به مشکلات دندانی مثل فشرده شدن ناصحیح دندانها، ایجاد تراکم یا جای خالی بین دندانها شود.
با توجه به این عوارض، مهم است که افرادی که شکایت از ناهنجاری فک پایین دارند، باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کنند تا معاینه دقیق شوند و در صورت لزوم، برنامه درمانی مناسب اعمال شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد ارتودنسی نامرئی این مقاله را بخوانید.
تفاوت ارتودنسی فک پایین و فک بالا در چیست؟
ارتودنسی فک پایین و فک بالا هر دو با هدف اصلاح ناهنجاریهای دندانی و فکی انجام میشوند، اما از نظر نحوه درمان، نوع مشکلات و میزان پیچیدگی با یکدیگر تفاوتهایی دارند. در جدول زیر به مقایسه این دو پرداختهایم:
| مورد مقایسه | ارتودنسی فک پایین | ارتودنسی فک بالا |
| نوع ناهنجاریها | جلو بودن، عقب بودن یا شلوغی دندانهای فک پایین | جلو بودن دندانها، باز بودن بایت یا قوس فک بالا |
| پیچیدگی درمان | پیچیدهتر بهدلیل حرکت محدود فک پایین | اغلب سادهتر و پاسخ بهتر به درمان دارد |
| تأثیر در زیبایی چهره | بیشتر بر ناحیه فک پایین و چانه تأثیر میگذارد | تأثیر محسوس بر لبخند و فرم لب بالا |
| میزان جابجایی دندانها | محدودتر و نیازمند کنترل دقیقتر | امکان جابجایی بیشتر و انعطافپذیرتر |
| میزان نیاز به جراحی | در برخی موارد بیشتر به جراحی فک نیاز دارد | بدون نیاز به جراحی قابل درمان است |
| مدت زمان درمان | گاهی طولانیتر بهدلیل پیچیدگی حرکت دندانها | در بسیاری از موارد سریعتر به نتیجه میرسد |
ویژگی افراد مناسب برای ارتودنسی فک پایین
در ادامه، برخی از ویژگیهایی که نشان دهنده مناسب بودن فرد برای ارتودنسی فک پایین هستند، ذکر شدهاند:
- افرادی که مشکلات ناهنجاری در قسمت فک پایین دارند، ممکن است نیاز به ارتودنسی داشته باشند. این مشکلات شامل برخورد فک پایین با فک بالا، تعادل ناصحیح بین فکها و یا دیگر مشکلات مشابه است.
- ارتودنسی فک پایین در سنین مختلف انجام میشود. افرادی که به تازگی دندانهای دائمی خود را پیدا کردهاند یا جوانانی که هنوز در فرآیند رشد هستند، مناسب برای این نوع ارتودنسی هستند.
- ارتودنسی نیازمند تعهد طولانی مدت از سوی بیمار است. افرادی که تعهد و اراده کافی برای پیگیری و انجام دیدارهای دوره درمانی دارند، مناسبتر به نظر میآیند.
- همکاری فعال با ارتودنتیست و پیگیری توصیهها و دستورات پزشک نقش مهمی در موفقیت درمان ارتودنسی ایفا میکند. افرادی که توانایی همکاری با پزشک خود را دارند، میتوانند بهترین نتایج را مشاهده کنند.
در چه صورتی فک پایین را نباید به تنهایی ارتودنسی کرد؟
در شرایطی که فک بالا و دندانها در تراز صحیحی قرار نداشته و نحوه قرارگیری دندانها روی هم دچار مشکل باشد، نباید فک پایین را به تنهایی ارتودنسی کرد. در این موارد، ارتودنسی فک پایین نه تنها مشکل بیمار را حل نمیکند، بلکه ممکن است عوارض جدیتری نیز به دنبال داشته باشد. به عنوان مثال، مشکلات انطباقی بین دو فک شدیدتر شده و احتمالا اختلالاتی در عملکرد دندانها هنگام جویدن و صحبت کردن ایجاد میشود.
بیشتر متخصصان ارتودنسی بر این باورند که بهترین نتایج درمان ارتودنسی زمانی حاصل میشود که هر دو فک به طور همزمان تحت درمان قرار بگیرند. تشخیص این که آیا شرایط شما برای ارتودنسی یک فک مناسب است یا خیر، نیازمند مراجعه به یک متخصص ارتودنسی و بررسی کامل وضعیت فک و دندانها است.
مراقبت های بعد از ارتودنسی فک پایین
پس از انجام ارتودنسی فک پایین، رعایت یکسری نکات مراقبتی ضروری است تا نتیجه درمان به بهترین شکل ممکن حفظ شود. مراقبت های بعد از ارتودنسی نه تنها به بهبود سریعتر کمک میکنند بلکه از بروز مشکلاتی مانند التهاب لثه، پوسیدگی دندان یا آسیب به براکتها جلوگیری میکنند. در ادامه مهمترین توصیهها به صورت موردی آورده شدهاند:
- مسواک زدن مرتب و صحیح حداقل دو بار در روز با مسواک مخصوص ارتودنسی
- استفاده از نخ دندان مخصوص ارتودنسی یا واترجت برای تمیز کردن بین دندانها
- اجتناب از خوردن غذاهای سفت، چسبناک یا بسیار شیرین
- پرهیز از جویدن آدامس یا خوردن تهدیگ، یخ و ذرت بوداده
- مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی برای چکاپ و تنظیم براکتها
- استفاده از دهانشویه ضدعفونیکننده در صورت توصیه پزشک
- رعایت دقیق نکاتی که ارتودنتیست در خصوص درد، تحریکپذیری یا زخمهای دهانی بیان میکند
- در صورت جدا شدن یا شل شدن براکتها، فوراً با پزشک تماس بگیرید
- اجتناب از فشار یا ضربه به فک و دندانها تا پایان درمان
- در صورت نیاز، استفاده از موم ارتودنسی برای کاهش ناراحتی ناشی از براکتها
قیمت ارتودنسی فک پایین چقدر است؟
قیمت ارتودنسی فک پایین برای همه یکسان نیست و به وضعیت دندانها، میزان نامرتبی، نوع ارتودنسی و طول درمان بستگی دارد. بعضی افراد درمان سادهتری دارند و بعضی نیاز به زمان و مراحل بیشتری دارند. به همین خاطر بهترین راه برای فهمیدن هزینه دقیق، معاینه و مشاوره با متخصص ارتودنسی است.
نتیجه گیری
برای داشتن دندانهایی زیبا و یکدست بهتر است هر دو فک را همزمان با هم ارتودنسی کنید. برای ارتودنسی هر یک از فک بالا یا پایین میتوانید به بهترین دکتر ارتودنسی مراجعه کنید تا نتیجه رضایت بخشی را تجربه کنید.
سوالات متداول
مدت زمان درمان به نوع ناهنجاری، شدت مشکل و نوع دستگاه ارتودنسی بستگی دارد. به طور معمول، درمان ارتودنسی بین 18 تا 24 ماه طول میکشد، اما ممکن است در برخی موارد کوتاهتر یا طولانیتر باشد.
اگرچه ارتودنسی در هر سنی قابل انجام است، درمان در سنین پایینتر سریعتر و موثرتر است. این به دلیل انعطاف پذیری بیشتر استخوانها و بافتهای دهان در کودکان و نوجوانان است. با این حال، بزرگسالان نیز میتوانند از مزایای ارتودنسی بهرهمند شوند.
هزینه ارتودنسی بستگی به نوع درمان، مدت زمان درمان و موقعیت جغرافیایی دارد. برای اطلاعات دقیقتر باید به یک ارتودنتیست مراجعه کنید و برنامه درمانی خود را بررسی کنید.