ارتودنسی فانکشنال نوعی درمان است که در آن از دستگاههای مخصوص طراحی شده برای تصحیح مشکلات هم ترازی استفاده میشود. در حالی که بریسهای سنتی برای درمان موارد ساده ناهماهنگی مناسب هستند، دستگاه فانکشنال ارتودنسی میتواند برای مسائل پیچیدهتر مفید باشد. این دستگاهها به آرامی فکها را به سمت موقعیت صحیح هدایت میکنند. این میتواند به بهبود مشکلات جویدن، تکلم و تنفس کمک کند.
دستگاههای ارتودنسی با کاربردهای متفاوتی وجود دارد. بنابراین حتماً با متخصص ارتودنسی خود صحبت کنید که کدام یک برای شما یا فرزندتان مناسب است. اگر به دنبال ارتودنسی فانکشنال هستید، در این مقاله همراه ما باشید.
آشنایی با دستگاههای فانکشنال
دستگاههای فانکشنال ارتودنسی، دستگاههایی هستند که در دهان برای اصلاح عدم تعادل در فک و دندان استفاده میشوند. آنها اغلب در کودکان و نوجوانان استفاده میشوند اما می توانند در بزرگسالان نیز استفاده شوند.
دستگاههای فانکشنال میتوانند متحرک یا ثابت باشند. و با اعمال نیرویی بر روی دندانها و فکها برای کمک به رشد آنها در موقعیتهای مناسب خود کار کنند. وسایل فانکشنال رایج عبارتند از هدگیر، بسط دهنده، عادت شکن و بلوک دوقلو.
هدگیر همان فیس ماسک است. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره فیس ماسک و ارتودنسی پیشنهاد می کنیم مقاله لینک شده را مطالعه نمائید.
دستگاه های فانکشنال (Functional Appliances) ابزار مهمی در درمان ارتودنسی هستند. و می توانند به بیماران در دستیابی به لبخندی سالم، کاربردی و زیبایی دلپذیر کمک کنند.
در حالی که دستگاههای کاربردی اغلب همراه با سایر اشکال درمان ارتودنسی استفاده میشوند، میتوانند به عنوان یک درمان مستقل برای شرایط خاص نیز مورد استفاده قرار گیرند.
کاربرد دستگاه های فانکشنال ارتودنسی
این دستگاه ها برای اصلاح ناهنجاری های فکی و به منظور اصلاح استخوان فک و آرواره ها استفاده میشود. عدم تناسب فک و چفت نشده مناسب فک بالا و پایین و ناهنجای های مشابه دیگر را می توان با کمک این روش اصلاح نمود. به طور کلی مشکلات فکی که نیازمند درمان با دستگاه فانکشنال ارتودنسی هستند شامل موارد زیر می باشد.
مال اکلوژن
اولین و تقریبا شایع ترین مورد استفاده از دستگاه فانکشنال ارتودنسی برای جلو یا عقب بودن فک پایین نسبت به فک بالا است. اگر فک پایین عقب تر از فک بالا باشد ناهنجاری فک کلاس دو است.و اگر جلو تر باشد ناهنجاری فکی کلاس سه می باشد. شاید این مسئله آزار دهنده به نظر برسد اما با کمک دستگاه فانکشنال می توان این موارد را برطرف نمود.
دیپ بایت
ناهنجاری دیپ بایت یکی دیگر از موارد استفاده از ارتودنسی فانکشنال است. در حالت معمول دندان های جلویی در فک بالا حدود 2 الی 3 میلی متر روی دندان های پایینی قرار میگیرند. در حالت ناهنجاری دیپ باید این مقدار بیشتر است و باید اصلاح شود. اصلاح این ناهنجاری فکی نیز با کمک دستگاه فانکشنال ممکن است.
اپن بایت
همچنین اگر همپوشانی دندان های بالا و پایین کمتر از حد نرمال باشد نیز برای فرد مشکل ساز است اپن بایت نام دارد. در این حالت دندان های جلویی در فک بالا و پایین در موقعیت درستی نسبت به هم قرار ندارند. اگر شما نیز با این مشکل مواجه هستید می توانید از ارتودنسی فانکشنال کمک بگیرید.
اگر فک ها دچار انحراف باشند و به سمت چپ و راست متمایل باشند می توان با دستگاه فانکشنال ارتودنسی آن را درمان نمود. این حالت ظاهر مناسبی ندارد و برای فرد بسیار ناراحت کننده ست. در صورتی که به سادگی میتوان آن را درمان نمود. البته بهبود موقعیت فک و آرواره ها تنها کاربرد های این دستگاه نیست و در مرتب کردن دندان ها د رارتودنسی نیز تاثیر به سزایی دارد.
عملکرد دستگاه فانکشنال در ارتودنسی
این دستگاه در واقع عضلات و ماهیچه ها را در ناحیه فک و استخوان مرد نظر تحت تاثیر قرار میدهد. و با اعمال فشار و نیروی مداوم در طول دوره درمان در نهایت باعث جا به جایی فک به موقعیت صحیح می شوند. معمولا این روش ارتودنسی در سنین پایین مورد استفاده قرار میگیرد. در مورد ارتودنسی و جراحی فک بیشتر بدانید.
در زمانی که فرد هنوز در سنین رشد قرار دارد ، قوس فکی نیز در حال گسترش است. و می توان با کمک ارتودنسی فانکشنال فک پایین را نیز به موازات فک بالایی تغییر داد و نتیجه مطلوب گرفت. در واقع این روش به دلیل ایجاد تغییر در استخوان به نوعی درمان ارتوپدی نیز محسوب می شود که گاها لازم است با همکاری متخصص ارتوپد انجام شود.
فانکشنال ثابت و متحرک
دستگاه فانکشنال ارتودنسی نیز دارای دو نوع ثابت و متحرک هستند. در نوع متحرک برای خوردن و آشامیدن و برای برخی موسیقی و نواختن برخی ساز ها می توانید دستگاه را از دهانتان خارج کنید. و پس از ان دوباره در دهان بگذارید . استفاده مرتب از این دستگاه ها شرط اثر بخشی مطلوب است. درباره نگه دارنده ارتودنسی بیشتر بخوانید.
دستگاه فانکشنال ثابت
در نوع ثابت آن نمی توانید به سادگی ارتودنسی را از دهان خارج کنید . باید برای انجام آن به ارتودنتیست خود مراجعه کنید. در این دستگاه ها نظافت و پاک کردن مرتب دندان ها اهمیت زیادی دارد تا پس از پایان درمان متوجه وجود پوسیدگی و آسیب در دندان های خود نباشید. البته در فانکشنال های متحرک نیز رعایت بهداشت اهمیت زیادی دارد.
انواع دستگاه فانکشنال ارتودنسی
ارتودنسی فانکشنال همانطور که گفته شد دارای دو نوع ثابت و متحرک هستند. به علاوه بر اساس ناهنجاری فکی که باید آن را اصلاح نمایند دارای انواع متفاوتی می باشند. فانکشنال متحرک معمولا ساختاری پلاستیکی دارد.
بایونیتور
بایونیتور دستگاه متحرکی است که برای درمان اوربایت مورد استفاده قرار می گیرد. این دستگاه باعث افزایش رشد در فک پایین می شود.
هربست
هربست در واقع نوع ثابت دستگاه فانکشنال برای درمان اوربایت است. این دستگاه نیز باعث رشد فک پایین شده و موانعی که باعث عدم رشد کافی فک شده اند را از بین می برد.
مارا
دستگاهی است که برای جلو اوردن فک استفاده می شود. در ناهنجاری فک کلاس دو که فک پایین عقب تر از فک بالا است مارا دستگاه مناسبی برای اصلاح و جلو اوردن فک پایین است.
توئین بلاک
این دستگاه (twin block) نیز برای اصلاح نامرتبی دندان ها و ایرادات فکی استفاده میشود. توئین بلاک روش مناسبی برای تصحیح اورجت و عدم رشد صحیح فک پایین است.
علاوه بر موارد گفته شده دستگاه متداول دیگری به نام فرانکل نیز وجود دارد که برای اصلاح قوس فکی و گسترش آن برای رشد بهتر دندان ها استفاده می شود. این دستگاه بر اساس محدودیت در حرکت های نادرست عضلات فکی عمل می کند و نحوه کار متفاوتی با سایر دستگاه های فانکشنال دارد. فرانکل خود دارای انواع متفاوتی است که بر اساس نوع ناهنجاری انتخاب می شود.
خلاصه کلام
دستگاه فانکشنال ارتودنسی، وسایل متحرکی هستند که با قرار دادن آنها در دهان، فک پایین به سمت جلو و کاهش فاصله بین دندان های بالا و پایین کار می کنند. زمان درمان حدود 6 تا 9 ماه طول می کشد. باتوجه به میزان استفاده از آنها، معمولاً بعد از آن از دستگاه های ثابت برای تراز کردن دندان ها استفاده میشود.
این درمان بهتر است زمانی انجام شود که بیمار در حال گذراندن جهش رشد بلوغ است. تا رشد فک برای کمک به کاهش برجستگی دندانهای بالایی تحریک شود.