راهنمای کامل استفاده از فیس ماسک در ارتودنسی

داشتن لبخندی زیبا و دندان‌هایی مرتب، فقط به زیبایی ظاهر کمک نمی‌کند، بلکه سلامت فک و دندان‌ها را هم تضمین می‌کند. فیس ماسک یکی از ابزارهای مهم ارتودنسی است که به اصلاح ناهنجاری‌های فک و مرتب کردن دندان‌ها به‌ویژه در کودکان و نوجوانان کمک می‌کند. اگر فرزندتان با مشکل عقب بودن فک بالا یا عدم هماهنگی بین فک‌ها مواجه هست، آشنایی با فیس ماسک و نحوه عملکرد آن مسیر درمان را شفاف می‌کند و کمک می‌کند تصمیم درستی برای شروع درمان بگیرید.

فیس ماسک در ارتودنسی چیست؟

دستگاه فیس ماسک یک وسیله ارتودنسی دندان است که رابطه ساژیتال بین فک بالا و فک پایین را اصلاح می کند و باعث رشد، اصلاح و بازسازی استخوان فک بالا می شود. این نوع ارتودنسی در صورت رویش کامل دندان های آسیای اول، ثنایای مرکزی و جانبی با فیس ماسک قابل انجام است.

برای انجام ارتودنسی با ماسک باید یک اکسپندر سریع یا قطع کننده مدار در فک قرار داده شود که 1 هفته قبل از قرار دادن فیس ماسک اعمال می شود. فیس‌ماسک دارای نقاط تکیه گاه در سطح جلو و روی چانه است. با کمک کش به مدار شکن داخل دهانی متصل می شود. قطع کننده مدار هیچ کاری انجام نمی دهد اما این ماسک است که کلید مدار را فعال می کند.

به طور معمول فیس ماسک در عصرها و زمانی که بیمار در خواب است استفاده می شود. اگر به طور مداوم استفاده شود، یک نیروی ملایم از نوارهای لاستیکی، فک بالا و دندان ها را به سمت جلو می کشاند. تا موقعیت متعادل تر داشته باشد. فیس ماسک عموما مورد استقبال کودکان قرار می گیرد و استفاده از آن رای کودکان راحت است. گاهی اوقات ممکن است نیاز به تعویض پدهای فیس ماسک برای ایجاد ضربه گیری بیشتر روی چانه یا پیشانی باشد.

وظایف اصلی فیس ماسک

فیس ماسک در ارتودنسی یک ابزار درمانی است که برای اصلاح مشکلات رشد فک و جمجمه در کودکان و نوجوانان استفاده می‌شود و وظایف اصلی آن شامل موارد زیر است:

• فیس ماسک با فشار ملایم از بیرون به دندان‌ها و فک بالا، رشد فک بالا را به سمت جلو تحریک می‌کند. این روش بیشتر برای کودکانی که فک پایین جلوتر از فک بالا دارند (اپن بایت یا کراس‌بایت جلویی) مفید است.
• با کمک فیس ماسک، موقعیت فک‌ها تنظیم می‌شود و باعث می‌شود دندان‌ها بهتر روی هم قرار بگیرند. این موضوع در پیشگیری از مشکلات شدید بایت در آینده و نیاز کمتر به جراحی فک نقش مهمی دارد.
• بعضی وقت‌ها فیس ماسک می‌تواند رشد فک پایین را محدود کرده و تعادل بین دو فک را برقرار کند تا اصلاح دندان‌ها و فک‌ها همزمان انجام شود.
• استفاده از فیس ماسک قبل از سنین بلوغ، باعث می‌شود فک‌ها و دندان‌ها در موقعیت مناسب قرار بگیرند و مراحل بعدی ارتودنسی (مثل بریس‌ها یا دستگاه‌های ثابت) راحت‌تر و سریع‌تر انجام شود.

مزایا و معایب استفاده از فیس ماسک ارتودنسی چیست؟

فیس ماسک ارتودنسی یکی از ابزارهای موثر در درمان ناهنجاری فک بالا (کلاس III) در کودکان و نوجوانان است. با این حال، مانند هر روش درمانی دیگر، مزایا و معایب خاص خود را دارد که در جدول زیر به‌صورت خلاصه آورده شده است:

مزایا فیس ماسک ارتودنسی	معایب فیس ماسک ارتودنسی
اصلاح زودهنگام ناهنجاری‌های فک بالا	نیاز به همکاری بالا و استفاده منظم روزانه
بهبود عملکرد دندانی و فکی (جویدن، صحبت کردن)	ظاهر قابل توجه و احتمال خجالت کودک
بیشترین اثر در سنین رشد	ناراحتی و فشار اولیه روی صورت و دندان‌ها
پیشگیری از مشکلات اسکلتی بیشتر در آینده	فقط در دوران رشد مؤثر است و برای بزرگسالان کاربرد ندارد
کاهش احتمال نیاز به جراحی فک در بزرگسالی	احتمال تحریک یا قرمزی پوست در محل تماس دستگاه

چه کسانی باید از فیس ماسک و ارتودنسی استفاده کنند؟

فیس ماسک و ارتودنسی بیشتر برای کودکانی توصیه می‌شود که رشد فک‌ها و موقعیت دندان‌هایشان نیاز به اصلاح دارد. این ابزارها به ویژه در سنین رشد بیشترین تاثیر را دارند و می‌توانند از مشکلات جدی فک و دندان در آینده پیشگیری کنند.

• کودکانی که نیاز به اصلاح رشد فک قبل از بلوغ دارند، استفاده به موقع از فیس ماسک باعث می‌شود فک‌ها در موقعیت مناسب رشد کنند و درمان‌های بعدی مثل بریس‌ها راحت‌تر انجام شود.
• کودکانی که فک پایین جلوتر از فک بالا دارد که این وضعیت که به نام کلاس III یا آندربایت شناخته می‌شود، باعث می‌شود دندان‌های جلو به درستی روی هم قرار نگیرند و ظاهر صورت تحت تاثیر قرار گیرد.
• کودکانی با بایت باز جلویی که در این حالت دندان‌های جلو هنگام بسته شدن دهان با هم تماس ندارند و فیس ماسک می‌تواند به اصلاح رشد فک و بستن بایت کمک کند.
• کودکانی با کراس‌بایت، اگر دندان‌های بالا و پایین در طرفین دهان روی هم قرار نگیرند، فیس ماسک و ارتودنسی می‌توانند موقعیت دندان‌ها و فک‌ها را تنظیم کنند.

اگر فرزند شما نیز از فیس ماسک در ارتودنسی استفاده می‌کند برای دانستن پاسخ سوالات خود می‌توانید فرم زیر را پر کنید تا دکتر نگار حدادی با شما تماس بگیرد.

هدگیر معکوس چه کاری انجام می دهد؟

هدگیر معکوس به آرامی فک بالا را به سمت جلو می کشد تا با فک پایین مطابقت داشته باشد. این دستگاه به فک بالا متصل می شود و بیماران از آن به عنوان فیس ماسک استفاده می کنند. فیس ماسک دارای یک چارچوب فلزی با پد پیشانی و قسمتی برای چانه است. نوارهای لاستیکی به قلاب هایی در دهانه ماسک صورت متصل می شوند و به بریس ها یا نوارهایی روی دندان های بالایی می چسبند. این نوارهای لاستیکی به فک بالا نیروی کششی وارد کرده و باعث حرکت رو به جلو می شود.

دلایل استفاده از فیس ماسک در ارتودنسی چیست؟

فیس‌ ماسک عمدتا در موارد مال اکلوژن ساژیتال کلاس III که هیپوپلازی فک بالا وجود دارد تجویز می شود که مال اکلوژن اسکلتی و دندانی را اصلاح می کند. تجویز فیس ماسک به طور ویژه در کودکان 6 تا 8 ساله که دندان های ثنایا (پیشین) و آسیای اول فوقانی رویش داشته است، صورت می گیرد.

به لطف فیس ماسک، هیپوپلازی کلاس III فک بالا قابل اصلاح است و در نتیجه ظاهر بیمار بهبود می یابد. به این ترتیب امکان درمان جراحی ارتوگناتیک در سنین بالا کاهش می یابد. بنابراین، درمان فیس ماسک در عارضه کلاس III هیپوپلازی فک بالا بسیار مفید است.

درمان مال اکلوژن کلاس III در کودکان

از بین تمام گزینه‌ های موجود برای درمان مال اکلوژن کلاس III در کودکان، فیس ماسک ممکن است بهترین فرصت را برای اصلاح این مشکل فراهم کند، چه در اواخر دندان ‌های شیری و چه در مراحل اولیه انتقالی شناسایی شود. از آنجایی که مجموعه جمجمه و صورت در نوجوانان هنوز شکل پذیر است، تغییرات قابل توجهی در هر سه سطح فضا ممکن است توسط این نوع درمان ایجاد شود، به ویژه هنگامی که با انبساط سریع فک بالا ترکیب شود.

مراحل درمان فیس ماسک و ارتودنسی

مراحل درمان با فیس ماسک و ارتودنسی در چند مرحله مشخص انجام می‌شود تا رشد فک و موقعیت دندان‌ها به بهترین شکل اصلاح شود. ابتدا ارتودنتیست با بررسی دقیق وضعیت دندان‌ها و فک‌ها، تصاویر رادیوگرافی و مدل‌های سه‌بعدی تهیه می‌کند تا نوع مشکل فکی مشخص شود و برنامه درمانی مناسب طراحی گردد.

پس از تشخیص، فیس ماسک مخصوص کودک ساخته می‌شود تا فشار مناسبی برای هدایت فک بالا ایجاد کند. در این مرحله ارتودنتیست به کودک و والدین آموزش می‌دهد که چگونه دستگاه را به درستی استفاده کنند، مدت زمان پوشیدن روزانه و نحوه تنظیم کش‌ها نیز مشخص می‌شود تا اثرگذاری درمان حداکثر شود.

با شروع استفاده از فیس ماسک، ویزیت‌های منظم انجام می‌شود تا حرکت فک و دندان‌ها بررسی و در صورت نیاز تنظیمات لازم اعمال شود. پس از اصلاح رشد فک‌ها، در صورت نیاز، ارتودنتیست از بریس‌ها یا سایر دستگاه‌های ارتودنسی برای مرتب کردن کامل دندان‌ها و تثبیت نتایج استفاده می‌کند.

در نهایت، پس از پایان درمان، نگهدارنده‌ها یا دستگاه‌های تثبیتی به کار گرفته می‌شوند تا دندان‌ها و فک‌ها در موقعیت جدید باقی بمانند و نتیجه درمان پایدار شود. این روند باعث می‌شود مشکلات بایت، ناهنجاری‌های فکی و ظاهر صورت بهبود یابد و احتمال نیاز به جراحی در آینده کاهش پیدا کند.

دستورالعمل های کلی فیس ماسک و ارتودنسی

دستورالعمل‌های کلی استفاده از فیس ماسک و ارتودنسی به منظور اطمینان از اثرگذاری درمان و پیشگیری از مشکلات جانبی اهمیت زیادی دارند. رعایت این نکات به کودکان و والدین کمک می‌کند تا روند درمان به درستی پیش رود.

• فیس ماسک باید هر روز و به مدت تعیین شده توسط ارتودنتیست استفاده شود. این زمان بین ۱۲ تا ۱۴ ساعت در روز است و استفاده منظم، کلید موفقیت درمان محسوب می‌شود.
• قبل و بعد از استفاده از فیس ماسک، دندان‌ها و لثه‌ها باید به خوبی مسواک زده شوند. همچنین دستگاه فیس ماسک و کش‌ها باید تمیز نگه داشته شوند تا از تجمع باکتری و آسیب به پوست جلوگیری شود.
• ارتودنتیست نحوه تنظیم کش‌ها را آموزش می‌دهد. کش‌ها باید فشار مناسب داشته باشند؛ نه خیلی شل و نه خیلی سفت، تا حرکت فک با سرعت مناسب انجام شود و به بافت‌ها آسیب نرسد.
• ویزیت‌های دوره‌ای توسط ارتودنتیست برای بررسی حرکت فک و دندان‌ها ضروری است. در تعداد جلسات ارتودنسی، تنظیمات دستگاه انجام شده و روند درمان کنترل می‌شود تا نتیجه نهایی بهینه شود.
• کودک باید از بازی یا فعالیت‌هایی که باعث آسیب به دستگاه یا فشار بیش از حد روی فک می‌شود، اجتناب کند. رعایت این نکته از شکستگی دستگاه و اختلال در روند درمان جلوگیری می‌کند.

مراقبت از فیس ماسک ارتودنسی

تمیز کردن منظم فیس ماسک باعث می شود دستگاه به درستی کار کند و از رشد باکتری ها جلوگیری به عمل می آورد. علاوه بر پیروی از دستورالعمل‌های مراقبتی خاص از متخصص ارتودنسی، می‌توانید چند روش ساده را برای تمیز نگه داشتن فیس ماسک خود امتحان کنید:

• چارچوب هدگیر را روزانه با صابون ملایم و آب گرم بشویید. حتما آن را کاملا بشویید و خشک کنید.

• پدها و بندها را هر چند روز یکبار با مواد شوینده ملایم و آب گرم بشویید. قبل از پوشیدن دوباره آنها را کاملا خشک کنید.

• بریس ها یا نوارهای داخل دهان را همراه با دندان هایتان مسواک بزنید.

فیس ماسک در ارتودنسی کودکان چه نقشی دارد؟

فیس ماسک در ارتودنسی کودکان نقش مهمی در درمان ناهنجاری‌های فکی کلاس ۳ دارد، یعنی زمانی که فک بالا عقب‌تر از فک پایین قرار گرفته باشد. این وسیله با وارد کردن نیرو به دندان‌ها و استخوان فک بالا، باعث می‌شود فک بالا به سمت جلو حرکت کند و موقعیت آن نسبت به فک پایین بهبود یابد. چنین مداخله‌ای اگر در دوران رشد فعال کودک (بین ۸ تا ۱۲ سالگی) انجام شود، می‌تواند بسیار مؤثر بوده و از نیاز به جراحی فک در آینده جلوگیری کند.

در واقع فیس ماسک با هدایت رشد استخوانی، کمک می‌کند تا توازن بین دو فک برقرار شود، ظاهر چهره بهبود یابد و عملکرد دهان و دندان (مثل جویدن و صحبت کردن) بهتر انجام شود. این درمان اغلب به همراه دستگاه‌های درون دهانی مانند اکسپندر فک بالا انجام می‌شود تا نتایج بهتری به‌دست آید.

چه زمانی استفاده از فیس ماسک در درمان ارتودنسی ضروری است؟

استفاده از فیس ماسک در درمان ارتودنسی زمانی ضروری می‌شود که کودک دچار ناهنجاری فکی کلاس ۳ باشد، یعنی فک بالا نسبت به فک پایین عقب‌تر قرار گرفته باشد. این وضعیت به شکل “جلوزدگی فک پایین” یا “کمبود رشد فک بالا” دیده می‌شود. در چنین شرایطی، فیس ماسک می‌تواند با جلو کشیدن فک بالا، هماهنگی فکی و چهره‌ای را برقرار کند. مهم‌ترین زمان‌های ضروری برای استفاده از فیس ماسک:

• در دوران رشد فعال کودک (حدود ۸ تا ۱۲ سالگی)، چون استخوان‌های فک هنوز انعطاف‌پذیر هستند و قابلیت تغییر دارند.
• زمانی که علائم ناهماهنگی فک‌ها زود تشخیص داده می‌شود و بهترین متخصص ارتودنسی قصد دارد از پیشرفت ناهنجاری جلوگیری کند.
• در مواردی که تمایل به پرهیز از جراحی فک در آینده وجود دارد و هدف، درمان غیرجراحی زودهنگام است.
• هنگامی که عکس‌برداری و معاینات نشان‌دهنده کمبود رشد فک بالا یا ریسک افزایش اختلاف فکی در آینده باشد.

فیس ماسک چگونه به درمان عقب بودن فک بالا کمک می‌کند؟

فیس ماسک ارتودنسی با اعمال نیرویی ملایم و مداوم به دندان‌ها و استخوان فک بالا، نقش موثری در درمان عقب‌ بودن فک بالا در کودکان دارد. این وسیله به یک دستگاه داخل دهانی (مثل اکسپندر) متصل می‌شود و از طریق کش‌هایی که بین پیشانی و چانه قرار دارند، فشاری به سمت جلو به فک بالا وارد می‌کند. هدف این نیرو، حرکت تدریجی فک بالا به سمت موقعیت طبیعی و هماهنگ با فک پایین است.

در دوران رشد، استخوان‌های صورت هنوز انعطاف‌پذیرند و به نیروهای ارتوپدیک پاسخ خوبی می‌دهند. فیس ماسک با تحریک رشد فک بالا و جلو کشیدن آن، می‌تواند تعادل بین دو فک را برقرار کرده و ناهنجاری‌هایی مانند کراس‌بایت قدامی (قرار گرفتن دندان‌های پایین جلوتر از بالا) را اصلاح کند. این مداخله زودهنگام به پیشگیری از مشکلات جدی‌تر در آینده کمک می‌کند.

در کل استفاده به‌موقع و منظم از فیس ماسک می‌تواند نیاز به جراحی‌های فک در سنین بالاتر را به میزان زیادی کاهش دهد. علاوه بر اصلاح عملکرد جویدن و گفتار، این درمان تأثیر مثبتی بر زیبایی چهره و افزایش اعتماد به‌نفس کودک نیز خواهد داشت.

مدت زمان استفاده از فیس ماسک ارتودنسی چقدر است؟

مدت زمان استفاده از فیس ماسک ارتودنسی به نوع ناهنجاری، شدت مشکل و سن بیمار بستگی دارد، اما به‌طور کلی این درمان نیازمند استفاده روزانه حداقل ۱۲ تا ۱۴ ساعت است تا نتایج مؤثری حاصل شود. اغلب بیماران فیس ماسک را بیشتر در ساعات عصر و شب و حتی هنگام خواب استفاده می‌کنند تا بیشترین تأثیرگذاری را داشته باشد.

طول دوره درمان بین ۶ ماه تا ۱۲ ماه متغیر است، اما در برخی موارد ممکن است برای تثبیت نتایج و جلوگیری از بازگشت ناهنجاری، استفاده از فیس ماسک یا دستگاه‌های نگهدارنده تا مدت طولانی‌تر ادامه پیدا کند. متخصص ارتودنسی بر اساس روند درمان و واکنش استخوان‌ها و دندان‌ها، زمان دقیق استفاده را تعیین می‌کند.

نکته مهم این است که همکاری بیمار و والدین در استفاده منظم و صحیح از فیس ماسک نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد. هرچه استفاده پیوسته‌تر و دقیق‌تر باشد، احتمال رسیدن به نتایج مطلوب‌تر و کوتاه‌تر شدن دوره درمان افزایش می‌یابد.

نکات مهم فیس ماسک و ارتودنسی

در ادامه بعضی از نکاتی که در استفاده از فیس ماسک در ارتودنسی باید بدانید و آن‌ها را رعایت کنید آورده شده است:

• در جایی که فیس ماسک با پوست شما تماس می گیرد، پوست خشک خواهد شد یا سوزش خفیف ایجاد می شود. می توانید از پدهای آرایشی به عنوان یک بالشتک اضافی بین فیس ماسک و پوست خود استفاده کنید
• لطفا هر شب از فیس ماسک خود استفاده کنید. هر چه بیشتر از آن استفاده کنید نتیجه بهتری خواهید داشت. ما از شما می خواهیم که حداقل 12 ساعت از آن استفاده کنید. اگر نمی توانید آن را به مدت 12 ساعت در شب استفاده کنید، سعی کنید هنگام تماشای تلویزیون از آن استفاده کنید تا بتوانید از مزایای کامل آن بهره مند شوید.
• هنگام ویزیت دندانپزشکی خود، فیس ماسک را همراه داشته باشید.

نتیجه گیری

فیس‌ ماسک برای بیماران نوجوان و در حال رشدی که دارای آندربایت هستند استفاده می‌شود. فیس ماسک همراه با یک اکسپاندر یا سایر دستگاه های ارتودنسی برای کمک به رشد فک بالا استفاده می شود. کش ها به هر قلاب فیس ماسک متصل می شوند.

چند روز اول استفاده از فیس ماسک جدید، یک دوره تطبیق خواهد بود. شاید خوابیدن سخت باشد اما به آن عادت خواهید کرد. همچنین دندان درد های آزار دهنده ای ممکن است متحمل شوید که با مصرف مسکن هایی از جمله ایبوپروفن می توانند تا حدودی درد خود را تسکین دهید.

سوالات متداول