زخم دهان بعد از ارتودنسی یکی از مشکلات رایجی است که بسیاری از افراد پس از نصب بریسها با آن رو به رو هستند. این زخمها به دلیل اصطکاک بین بریسها و بافتهای نرم دهان، مانند گونهها، لبها و لثهها، ایجاد میشوند. اگرچه این مشکلات موقتی هستند، میتوانند ناراحتی و درد زیادی را به همراه داشته باشند. برای جلوگیری از بروز زخم و تسکین آنها، استفاده از روشهای مراقبتی و درمانی مناسب میتواند کمک زیادی به بهبود وضعیت دهان کند.
چرا بعد از ارتودنسی دهان زخم میشود؟
علت زخم دهان بعد از ارتودنسی دندان عمدتا به دلیل اصطکاک بریسها یا سیمهای ارتودنسی با بافتهای نرم دهان است. این اصطکاک باعث تحریک و ایجاد زخمهای کوچک در نواحی مختلف دهان، مانند داخل گونهها، لبها یا لثهها میشود.
علاوه بر این، فشار وارد شده بر دندانها و تغییرات تدریجی در موقعیت آنها ممکن است به بافتهای دهانی آسیب برساند. برخی افراد نیز به دلیل حساسیت بیشتر به اجزای بریسها، زخمهای بزرگتری را تجربه میکنند. در مواردی، رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان یا خوردن غذاهای سفت نیز میتواند به تشدید این زخمها کمک کند.
علت زخم شدن گونه و لب در روزهای اول ارتودنسی
در روزهای اول ارتودنسی، گونه و لب هنوز به وجود براکتها و سیمها عادت نکردهاند. برجستگیهای فلزی یا سرامیکی براکتها هنگام صحبت کردن، غذا خوردن یا حتی حرکت عادی دهان با بافت نرم داخل دهان تماس پیدا میکنند و باعث سایش مداوم میشوند. این اصطکاک مکرر میتواند منجر به تحریک، التهاب و در نهایت ایجاد زخمهای سطحی در داخل گونه یا پشت لب شود.
علاوه بر این، در ابتدای درمان فشار واردشده به دندانها باعث حساستر شدن بافتهای اطراف میشود و هرگونه تماس با سیم یا براکت بیشتر احساس میشود. خوشبختانه این زخمها موقتی هستند و با عادت کردن بافت دهان به وسایل ارتودنسی طی چند روز تا یکی دو هفته کاهش پیدا میکنند. استفاده از موم ارتودنسی و رعایت بهداشت دهان میتواند روند بهبود را سریعتر کند.
زخم زبان بعد از ارتودنسی به چه دلیل ایجاد میشود؟
زخم زبان بعد از ارتودنسی به دلیل تماس مکرر زبان با براکتها و سیمهای ارتودنسی ایجاد میشود. زبان عضوی بسیار فعال است و هنگام صحبت کردن، بلعیدن و غذا خوردن مدام حرکت میکند. در روزهای اول درمان، لبههای براکت یا انتهای سیم ممکن است کمی تیز یا برجسته باشند و همین تماس مداوم باعث تحریک، سایش و در نهایت ایجاد زخم سطحی روی زبان میشود.
از طرف دیگر، وقتی سیمها برای تنظیم دندانها سفت میشوند، ممکن است کمی جابهجا شده یا انتهای آنها بیرون بزند و بیشتر با کنارههای زبان برخورد کند. خشکی دهان یا حساس شدن بافتها در شروع درمان هم میتواند شدت زخم را بیشتر کند. این مشکل موقتی است و با عادت کردن زبان به وسایل ارتودنسی و استفاده از موم مخصوص ارتودنسی، طی چند روز تا یکی دو هفته برطرف میشود. اگر زخم شدید، عمیق یا طولانیمدت باشد، بهتر است برای بررسی سیم یا براکت به متخصص ارتودنسی مراجعه شود.
بیشتر بخوانید: درد فک بعد از ارتودنسی
روشهای پیشگیری از زخم دهانی بعد از انجام ارتودنسی
در اینجا توضیحات بیشتر در مورد روشهای پیشگیری از زخم دهانی بعد از انجام ارتودنسی آورده شده است:
استفاده از وکس ارتودنسی
وکس ارتودنسی یک ابزار ساده و کاربردی برای جلوگیری از زخمهای دهانی ناشی از بریسها است. این وکسها به راحتی روی اجزای بریسها، مانند براکتها یا سیمها، قرار میگیرند و مانع تماس مستقیم آنها با بافتهای نرم دهان میشوند. استفاده از وکس به ویژه در روزهای ابتدایی بعد از نصب ارتودنسی که دهان نسبت به بریسها حساستر است، میتواند بسیار مفید باشد. وکسها در داروخانهها و از طریق ارتودنتیستها قابل تهیه هستند.
رعایت بهداشت دهان و دندان
تمیز نگه داشتن دهان و دندانها یکی از مهمترین روشها برای پیشگیری از زخم دهانی بعد از ارتودنسی است. غذاهای باقیمانده در اطراف بریسها میتوانند باعث ایجاد التهاب و تحریک بافتهای دهانی شوند. مسواک زدن پس از هر وعده غذایی و استفاده از نخ دندان به حذف ذرات غذا و پلاکها کمک میکند. همچنین استفاده از مسواک مخصوص ارتودنسی که دارای موهای نرمتر است، به جلوگیری از آسیب به بریسها و بافتهای دهان کمک میکند.
مراجعه به ارتودنتیست برای تنظیم بریسها
در صورتی که زخمها و ناراحتیها از استفاده بریسها ادامه پیدا کنند، ممکن است بریسها نیاز به تنظیم مجدد داشته باشند. ارتودنتیست میتواند بریسها را به گونهای تنظیم کند که فشار کمتری به بافتهای دهانی وارد شود. در برخی موارد، براکتها یا سیمهای بریس ممکن است به گونهای قرار گیرند که به طور مداوم به بافتهای دهان آسیب بزنند. بهترین ارتودنتیست میتواند این مشکلات را شناسایی و با تنظیم مجدد یا تغییر نوع اجزا، از ایجاد زخمهای دهانی جلوگیری کند.
خوردن غذاهای نرم و پرهیز از غذاهای سفت یا چسبنده
پس از نصب بریسها، دهان و دندانها به فشارهای وارد شده حساستر میشوند. خوردن غذاهای نرم مانند سوپ، پوره، ماست و میوههای نرم میتواند فشار کمتری به بریسها وارد کند و از بروز زخمهای دهانی جلوگیری کند. همچنین غذاهای سفت مانند آجیل، کارامل یا چیپس میتوانند به بریسها آسیب برسانند و باعث تحریک و زخم شدن بافتهای دهان شوند. بنابراین بهتر است در این دوران از خوردن این نوع غذاها اجتناب کنید.
استفاده از پدهای محافظ برای لب و گونهها
پدهای محافظ سیلیکونی یکی از ابزارهای موثر برای جلوگیری از زخمهای دهانی هستند. این پدها به راحتی روی داخل گونهها و لبها چسبیده و باعث میشوند که بریسها به طور مستقیم با بافتهای نرم دهان تماس نداشته باشند. این پدها نرم و قابل شستشو هستند و استفاده از آنها میتواند به طور مؤثر از بروز زخم و آسیب جلوگیری کند. بسیاری از ارتودنتیستها این پدها را به بیماران خود توصیه میکنند.
درمان زخم دهان بعد از ارتودنسی
برای درمان زخم شدن دهان بعد از ارتودنسی، روشها و درمانهای مختلفی وجود دارند که میتوانند به تسکین درد و بهبودی زخمها کمک کنند. در اینجا چند روش موثر برای درمان این زخمها آورده شده است:
استفاده از پمادهای ضد التهاب
پمادهای ضد التهاب یا ترمیم کننده میتوانند به تسکین درد و کاهش التهاب ناشی از زخمهای دهانی کمک کنند. پمادهایی که حاوی هیدروکورتیزون یا بنزوکائین هستند، میتوانند به سرعت درد و التهاب را کاهش دهند. این پمادها به صورت مستقیم روی زخمها زده میشوند.
استفاده از دهانشویههای ضدعفونی کننده
دهانشویههایی که دارای مواد ضدعفونیکننده مانند کلرهگزیدین هستند، میتوانند به کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت در نواحی زخم شده کمک کنند. این دهانشویهها باید به دقت طبق دستورالعمل استفاده شوند تا از ایجاد زخمهای بیشتر جلوگیری شود.
استفاده از آب نمک
دهانشویه با آب نمک یکی از سادهترین و مؤثرترین روشها برای درمان زخمهای دهانی است. آب نمک خاصیت ضدعفونیکننده دارد و میتواند به کاهش التهاب و تسکین درد زخمها کمک کند. برای تهیه دهانشویه آب نمک، یک قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و دهان خود را با آن شستشو دهید.
استفاده از وکس ارتودنسی
اگر زخمها ناشی از اصطکاک بریسها با بافتهای دهانی هستند، استفاده از وکس ارتودنسی میتواند به جلوگیری از تماس بیشتر بریسها با زخمها کمک کند. این وکسها به راحتی روی قسمتهای بریسها قرار میگیرند و از تحریک بیشتر دهان جلوگیری میکنند.
بهترین پماد و دهانشویه برای زخم دهان در ارتودنسی
برای تسکین زخم دهان در ارتودنسی میتوان از پمادهایی استفاده کرد که اثر بیحسکننده موضعی دارند و درد را بلافاصله کاهش میدهند. پمادهایی با ترکیبات ضدالتهاب و ترمیمکننده میتوانند التهاب را کم کنند و به بافت کمک کنند سریعتر بهبود یابد. انواعی که خاصیت ضد عفونی کننده ملایم هم دارند میتوانند خطر بروز عفونت زخم را کاهش دهند و روند ترمیم را تسریع کنند.
در کنار پمادها، دهانشویههای بدون الکل و ملایم برای شستوشوی دهان مفید هستند، چون بدون ایجاد خشکی باعث تمیز شدن محیط زخم میشوند و به بهداشت دهان کمک میکنند. دهانشویههایی با ترکیبات ضدباکتریال ملایم نیز میتوانند با کاهش بار میکروبی دهان، التهاب را کم کنند و به بهبودی زخمها کمک نمایند. این روشها در کنار رعایت بهداشت و استفاده از موم ارتودنسی باعث کاهش درد و التهاب در روزهای ابتدایی درمان میشود.
زمان زخم دهان بعد از ارتودنسی
زخم شدن دهان بعد از ارتودنسی در هفته اول پس از نصب بریسها مشاهده میشود، زمانی که دهان به ابزار جدید و سیمها عادت میکند. این زخمها بیشتر در نواحی تماس سیمها یا براکتها با بافتهای نرم دهان مانند گونهها، لبها یا لثهها ایجاد میشوند. در این مدت احساس ناراحتی و سوزش در دهان شایع است، اما با گذشت زمان و سازگاری دهان، شدت این زخمها کاهش مییابد.
البته در دورههای بعدی درمان، بهویژه پس از تنظیمات یا تغییرات در سیمها، ممکن است زخمهای جدیدی ایجاد شود، اما به طور کلی، این مشکل در طول زمان کمتر و کمتر میشود. در صورتی که زخمها طولانیمدت یا شدید شوند، مشاوره با بهترین متخصص ارتودنسی برای تنظیم بریسها یا استفاده از درمانهای کمکی ضروری است.
سخن پایانی
همانطور که گفته شد، زخم دهان بعد از ارتودنسی یک مشکل رایج است که به دلیل اصطکاک بریسها و سیمها با بافتهای نرم دهان ایجاد میشود. این زخمها بیشتر در هفتههای اول درمان مشاهده میشوند و با گذر زمان، دهان به تدریج با ارتودنسی سازگار میشود و علائم ناراحتی کاهش مییابد.
سوالات متداول
زخمهای دهانی بعد از نصب بریسها به دلیل اصطکاک سیمها و براکتها با بافتهای نرم دهان ایجاد میشوند. این زخمها در روزهای اول درمان بیشتر هستند و به تدریج کاهش مییابند.
زخمهای دهانی در طی یک یا دو هفته بهبود مییابند. با گذشت زمان، دهان با بریسها سازگار میشود و شدت این زخمها کاهش مییابد.
استفاده از وکس ارتودنسی برای پوشاندن براکتها و سیمها، شستشوی دهان با آب نمک و استفاده از پمادهای ضد التهاب میتواند به کاهش تحریک و جلوگیری از زخم شدن دهان کمک کند.